یااباالفضل (ع) -بین همه ی عشقای عالم /عشق است اباالفضل
ای که ره بستی میان کوچه ها برمادرم/گردنت رامی شکست آنجا اگر عباس بود

(جستار قرآنی)(2)

 شعر و شاعران ازنظرقرآن وروایات(1)

 شعر و شاعران باتوجه به آیات آخر سوره ی مبارکه شعرا                          ((الشُّعَراءُ یَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ» ))

      از تفسیر بیضاوى نقل شده: چون اشعار جاهلیّت بیشتر پیرامون خیالات، توصیف زنان زیبا، معاشقه و افتخارات بیهوده یا بدگویى و تعرّض به ناموس دیگران بوده این آیات نازل شده است. 

تفاوت میان حکیم و شاعر آن است که حکیم ابتدا معانى را در نظر مى‏گیرد و بعد الفاظ را به کار مى‏برد، ولى شاعر ابتدا قالب و الفاظ را در نظر مى‏گیرد، سپس معانى را بیان مى‏کند. «1»

در روایات، شعر خوبى که از حقّ طرفدارى کند، از جهاد با سر نیزه برتر شمرده شده و مورد ستایش قرار گرفته است. «2»


رسول اکرم (صلوات اللَّه علیه) فرمود: بعضى از بیان‏ها همچون سحر و بعضى از شعرها حکمت است. «3»

پیامبر اکرم (صلوات اللَّه علیه) به شاعر متعهّدى به نام «حَسّان» فرمود: روح القدس با توست. «4»

پیامبر (صلوات اللَّه علیه) در یکى از سفرها، «حَسّان» را فراخواند که شعر بخواند. او مى‏خواند و حضرت گوش مى‏دادند. حضرت دستور دادند در مسجد جایگاه خاصّى براى «حَسّان» باشد. «5»

امام صادق (علیه السلام) به یاران خود مى‏فرمود: کودکان خود را با شعر «عَبدى» آشنا کنید که او شاعرى خوب و مکتبى است. «6»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر کس براى حقّانیّت ما یک بیت شعر بسراید، خداوند در بهشت خانه‏اى به او عطا مى‏کند. «7»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: خواندن شعر براى روزه دار و کسى که در حال احرام یا در منطقه حَرَم است، مکروه مى‏باشد و نیز خواندن شعر در روز یا شب جمعه کراهت دارد. «8»

در روایات مى‏خوانیم: راست‏ترین شعر در زمان جاهلیّت این بوده است:

  الا کلّ شى‏ء ما خلا اللَّه باطل       و کلّ نعیم لا محالة زائل «9»

یعنى بدانید که هر چیز، جز خداوند باطل است و هر نعمتى دیر یا زود از بین خواهد رفت.

      

در روایت آمده است: همین که آیه‏ى «وَ الشُّعَراءُ یَتَّبِعُهُمُ» ... نازل شد گروهى از شاعران مسلمان نگران خود شده، نزد پیامبر اکرم آمدند. حضرت فرمود: «ان المؤمن مجاهد بسیفه و لسانه» یعنى مؤمن با شمشیر و زبان خود جهاد مى‏کند. «10»

پیام‏ها:

1- جذب مردم مهم نیست، مهم این است که چه افرادى و به چه هدفى جذب شوند. «یَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ» 2 -اسلام با هنر مخالف نیست، با شعر بى‏هدف مخالف است. «فِی کُلِّ وادٍ یَهِیمُونَ» 3 -اگر شعر همراه با ایمان و تقوا نباشد، خیالات و احساسات شخصى شاعر و تمایلات مردم، هر روز شاعر را به یک وادى مى‏کشاند. «فِی کُلِّ وادٍ یَهِیمُونَ» 4- آنچه مورد انتقاد است، گمراه کردن مردم و سرگرم نمودن آنان به امور مختلف است. «یَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ فِی کُلِّ وادٍ یَهِیمُونَ» خواه در زمینه‏ى شعر باشد یا قصه، یا فیلم یا عکس یا تئاتر یا طنز و یا سخنرانى، لکن شعر به خاطر زیبایى و ویژگى‏هاى خاصّش نافذتر است.

5 -آفت‏هاى شعر چند چیز است: پیروى نااهلان، «یَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ»، بى‏هدفى «فِی کُلِّ وادٍ یَهِیمُونَ» و بى‏عملى. «یَقُولُونَ ما لا یَفْعَلُونَ» 6 -اگر شعر و هنر در کنار ایمان قرار نگیرد، بسترى مناسب و مسیرى هموار براى حرکت منحرفان خواهد شد. «وَ الشُّعَراءُ یَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا» 7 -یکى از شیوه‏هاى امر به معروف و نهى از منکر، معرّفى الگوهاى حقّ و باطل است. «وَ الشُّعَراءُ ... إِلَّا الَّذِینَ» 8 قرآن از شاعرى که اهل حرف است نه عمل، انتقاد کرده است. «یَقُولُونَ ما لا یَفْعَلُونَ»

  9-انصاف را مراعات کنید. حقّ خوبانِ هر صنف و گروه را نادیده نگیرید. شعر و هنر در دست صالحان ارزش است. «إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا» 10 -ایمان، عمل صالح و یاد خدا، هنرمند و شاعر را از انحراف نجات مى‏دهد. «إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا» ...

 11- قرآن شعرى را تأیید مى‏کند که از شاعرِ مؤمن و عامل و ذاکر خدا باشد و در مسیر تحریک مردم براى دفاع از حقّ به کار گرفته شود. «آمَنُوا وَ عَمِلُوا ... وَ انْتَصَرُوا» ...

12- ایمان بر عمل مقدّم است و اعمال نیز باید صالح باشد تا کارساز شود. «آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ» 13 -یاد خدا، به زمان و مکان و مقدار، محدود نیست. (در هر زمان، در هر مکان، هر چه بیشتر) «ذَکَرُوا اللَّهَ کَثِیراً» 14- هر کجا خطر لغزش زیاد است باید یاد خدا نیز زیاد باشد. «ذَکَرُوا اللَّهَ کَثِیراً» 15- با هنر و شعر، به مقابله‏ى ستمگران برویم. «وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُوا» 16- خداوند در کمین ستمگران است. «وَ سَیَعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا» «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ»

(1). لغت‏نامه دهخدا. (2). تفسیر کنز الدقائق. (3). تفسیر المنیر. (4). تفسیر کنز الدقائق. (5). تفسیر روح المعانى. (6). تفسیر کنز الدقائق. (7). بحار، ج 79، ص 291. (8). وسائل، ج 7، ص 121. (9). تفسیر مواهب العلّیه.  (10). تفسیر منهج الصادقین. [.....]

[ چهارشنبه ٩ امرداد ۱۳٩٢ ] [ ۱٢:٠٧ ‎ب.ظ ] [ داودرمضانخانی ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

سلام علیکم . ازاین که بنده راموردلطف قرارداده اید سپاسگزارم .چشم به راه راهنمایی ارزشمندتان هستم. ""اللهم اجعل عواقب امورناخیرا""
نويسندگان
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
امکانات وب

دریافت كد ساعت
دعای فرج ذکر روزهای هفتهتاریخ روزآیه قرآن
Flying Icon
خطاطي نستعليق آنلاين